On Kerala IT Policy Draft 2017

The Kerala IT Policy Draft 2017(draft) was published in March 2017 for public feedback. It has many progressive elements in it and are crucial for the rapidly changing IT ecosystem in the context of  Government  IT Policy.

Continuing earlier Kerala gov. policy on Free and Open source software, this version also emphasis the usage and promotion of free and opensource software. The policy also mentions about the importance of Malayalam computing and local language content. These are all good, even though planning and implementation of specific items in these sections need wider discussions.

One important topic I wanted to comment in this post is about e-governance. There are detailed mentions about e-governance in the policy. There is a plan to have single government poral for participatory e-governance. About government service delivery, it says:

State is embarking on its journey to offer an “Omni-channel experience” of all its e-Governance services through web portal, mobile applications, Akshaya / CSCs and through Integrated Citizen call centres. The objective is to setup and operationalise an effective Single Window for services supported by the core infrastructure and systems.
It shall be ensured that all government applications are compliant to Deity guidelines and thereby interoperable.

In my experience with government services and their digital services, one important issue is lack of high level information system planning. I often see each department develop websites, service portal and mobile apps and release with lot of PR every time a government changes or even under same government. A state goverment has serveral departments and the amount of data it handles and kind of services it provides is huge. By nature, these departments share a lot of data mostly interdependent. Every digital service on top of this is not connected. A citizen need to register and login to multiple government websites. A central web portal is the quick solution that comes out in every IT polciy acknowledging the above issue. Even then we see lot of apps for government, lot of websites inauguarated now and then.

I think it is time to think about the information system of all these departments and see how we can architect them. Having scattered information systems is natural in the early developing stage of a government IT infrastructure. But at one stage, they should get a strucutre and start communicating each other avoiding the need to rebuild every year or 5 years.

Of course it is not trivial to have a clarity on such system. But I don’t see an effort in IT policy in this direction. I feel that each departments will continue running their IT systems independently and the connection between each department will be the responsibility of the citizen. For example, get the certificate with sign and seal from this department, go to the other department office, submit the application with the previous ceritificate, get the approval , go to other department, get the stuff done(And as people always say, have a nice chappel). Oh, have your copy of ID proof in every department and prove that it is you and nobody else paying your tax. This happens when each of these department is completely digital.

The wish for well connected IT infrastructure for goverments is nothing new. This wish always ends up in centralized citizen data repositories with unique citizen ids.  That is the traditional modeling of this problem. Now a days it is very clear that this kind of system attracts lot of interest from govenrment and non-goverment entities. Surveillance is becoming the primary goal of the systems, replacing the goal of better citizen service.

There are lot of things to learn from the deficiencies of existing e-governance system. This is not a time to go silient about this in IT policy. The vulnerability of this centralized IT systems with Aadhaar like primary key systems is widely discussed in media now a days. These systems are highly insecure with exclusion and mistrust of citizen. This will infiltrate to state IT systems soon, lack of political will will accelerate it.  There are lot of e-governance space in Kerala in developing stage. Can this be better modelled?

One of the biggest problems in e-governance is the security which demands the greatest protection to be government information from the third party attacker or opponents.  It is of no doubt that it can not be secured with another highly insecure authentication systems like Aadhaar as widely promoted. The need of a well modelled e-Authentication framework is required and that need to learn from mistakes.


Libreoffice Malayalam Hyphenation

I had developed and released hyphenation extension for Malayalam in Openoffice years back. Libreoffice was born later. Eventhough libreoffice supported the openoffice extensions, the extension repository is freshly created for libreoffice. The old extensions were not present in the libreoffice repository.

Now, I have uploaded the Malayalam hyphenation extension in libreoffice extension repository too. I will explain the installation and configuration step by step in this blog post:

All Operating systems

  • Download an extension and save it anywhere on your computer.
  • In LibreOffice, select Tools -> Extension Manager from the menu bar.
  • In the Extension Manager dialog click Add.
  • A file browser window opens. Navigate to the folder where you saved the LibreOffice extension file(s) on your system. The extension’s files have the file extension ‘OXT’.
  • Find and select the extension you want to install and click Open.
  • If this extension is already installed, you’ll be prompted to press OK to confirm whether to overwrite the current version by the new one, or press Cancel to stop the installation.
  • After you are asked whether to install the extension only for your user or for all users. If you choose the Only for me option, the extension will be installed only for your user. If you choose For all users, you need system administrator rights. In this case the extension will be available for all users. In general, choose Only for me, that doesn’t require administration rights on the operating system.

Debian and Ubuntu

The above steps works for Debian and Ubuntu too. But there is a better way. Using your package manager install hyphen-ml package. This will install hyphenation not only for libreoffice, but for typesetting packages like LaTeX.

Using the hyphenation

  • To automatically hyphenate the current or selected paragraphs, choose Format – Paragraph, and then click the Text Flow tab.

    LIbreoffice Hyphenation
  • To manually Hyphenate Single Words, click in the word where you want to add the hyphen, and then press Ctrl+Hyphen(-).
  • To manually Hyphenate Text in a Selection Select the text that you want to hyphenate. Choose Tools – Language – Hyphenation.

For detailed help, read libreoffice hyphenation documentation

A hyphenated paragraph

Known Issues

Malayalam and several other languages does not use visible hypen(-) at the end of line when a word is broken. Currently there is no way to control this in libreoffice.

I had developed hyphenation patterns for 10 other Indian languages too. Yet to upload them to libreoffice repository. But they are readily available in Debian and Ubuntu. You can install them by choosing hyphen-* package.


നമ്മളെല്ലാം നമ്മളല്ലാതാവുന്ന കാലം

എന്റെ പാൻകാർഡിലെ പേരല്ല പാസ്‌പോർട്ടിലുള്ളതു്. വോട്ടേഴ്സ് ഐഡിയിലെ വീട്ടുപേരല്ല പാൻകാർഡിൽ. വീട്ടുപേരാകട്ടെ ഓരോന്നിലും ഓരോന്നാണു്. ചിലതിൽ ഇനിഷ്യൽ മാത്രം. ചിലതിൽ ഇനിഷ്യൽ ചുരുക്കാതെ എഴുതിയതു്. ചിലതു് മലയാളത്തിൽ. ചിലതു് ഇംഗ്ലീഷിൽ. ചിലവയിൽ അക്ഷരത്തെറ്റ്. കുത്തുള്ള ഇനിഷ്യൽ. കുത്തില്ലാത്ത ഇനിഷ്യൽ. തോട്ടിങ്ങൽ, തോട്ടുങ്ങൽ, തോട്ടിങ്ങല്…

ആധാറിലെ എന്റെ പേരു് ഉത്തരമില്ലാത്ത ഒരു ചോദ്യമാണു്. “സന്തോഷ് ടീ ആര്”. ആരാണെന്നറിയാൻ കാർഡിലെ ഫോട്ടോ ഒട്ടും സഹായകരമല്ല.

വലിയ പ്രശ്നമൊന്നും ഇതുവരെ നേരിട്ടിട്ടില്ല. പക്ഷേ കുറച്ചു ദിവസം മുമ്പു് എന്റെ പ്രൊവിഡന്റ് ഫണ്ട് KYC ഡോക്യുമെന്റുകളിൽ പാൻ കാർഡ് ചേർക്കാൻ പറ്റിയില്ല. എന്റെ എംപ്ലോയറുടെ റെക്കോർഡിലുള്ള പേരും പാൻ കാർഡിലെ പേരും ഒന്നല്ലാത്തതുകൊണ്ടാണത്രെ. കാര്യം ശരിയാണു്, പാൻ കാർഡിലെ പേരിൽ ഇനിഷ്യലുകളാണ്, എംപ്ലോയറുടെ കയ്യിൽ ഇനിഷ്യൻ നീട്ടിയെഴുതിയതും. ഇതിപ്പൊ പേരെന്തിനാ അങ്ങനെ മാച്ച് ചെയ്യുന്നതു്, അതൊക്കെ ഒഴിവാക്കാനല്ലേ ഈ ഡോക്യുമെന്റുകൾക്ക് നമ്പറുകൾ?

നമ്മൾ നമ്മളാണെന്നു തെളിയിക്കാൻ പെടാപാടുപെടുന്ന വിചിത്രരാജ്യമാണു് ഇന്ത്യ. ഐഡിപ്രൂഫുകളില്ലാതെ ഒരു ഓഫീസിലും പോകേണ്ടകാര്യമില്ല. നമ്മൾ അങ്ങോട്ട് പണം കൊടുക്കാനാണെങ്കിലും പോലും ഐഡിയില്ലാതെ വാങ്ങില്ല. ഈ ഐഡി പ്രൂഫ് എന്ന പേപ്പർ മാത്രമേ ആവശ്യമുള്ളൂ, അതിലെ പേരോ, ഫോട്ടോയോ ആരും പരിശോധിച്ചുറപ്പിക്കുന്നതു ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല. ബൈ ഡിഫോൾട്ട്, നമ്മൾ നമ്മളല്ല എന്നതാണ് പൊതുവിലുള്ള നയം. അല്ലെങ്കിൽ തെളിയിക്കണം.

ആധാർ “യുണീക്(!) ഐഡി” ഇതിനൊക്കെ പരിഹാരമല്ലേന്നു ചിന്തിക്കുന്നവരുണ്ടാകം. എങ്കിൽ തെറ്റി.  നമ്പറുകൾക്കപ്പുറം  സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ ഇന്ത്യൻ പേരുകൾ കമ്പെയർ ചെയ്യുന്ന ഒരു ദുരന്തനാടകത്തിനെല്ലാരും തയ്യാറാവുക.

ആധാറും പാൻകാർഡും ലിങ്ക് ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ പാൻകാർഡ് കാൻസലാവും എന്നൊരു സന്തോഷവാർത്ത കേട്ടിരുന്നല്ലോ.  ഈ ലിങ്ക് ചെയ്യൽ അത്ര എളുപ്പമാവില്ല പോലും.

The income tax department has recently started accepting initials that can be put on the PAN card. However, you will be required to put your full name while applying for a verification of data. For instance, if your official name is M Ramamurthy where the full name is Madurai Ramamurthy where Ramamurthy is the first name, I-T will allow initials only for the first name. Hence, you can either print your name on the PAN card as either Ramamurthy or R Madurai.

Once you try to link PAN to your Aadhaar card which accepts initials, there is bound to be a name mismatch. This will lead to a rejection of request for linking Aadhaar card. In several parts of the country, especially the south of India, the names of villages are often suffixed or prefixed to the name of an individual. Here, any name except the first name of the person is considered as surname and will have to be mentioned in full on the PAN card.

ഈ പേരുകൾ ഒത്തുനോക്കൽ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഏറ്റെടുക്കുകയാണു്. വെറും string comparison ആണെങ്കിൽ മിക്കവരുടെയും പേരുകൾ തള്ളും. തള്ളിപ്പോയവർ പേരുകൾ മാറ്റാൻ, ശരിയാക്കാൻ മെനക്കെടേണ്ടിവരും.  ഇനിയിപ്പൊ ഇന്ത്യൻ പേരുകൾ മാച്ച് ചെയ്തു നോക്കാൻ ഒരു അൽഗോരിതം തയ്യാറാക്കാൻ ശ്രമിച്ചെന്നിരിക്കട്ടെ. എന്തൊക്കെയായിരിക്കണം അതിൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതു്? ഇംഗ്ലീഷിലെഴുതിയ പേരാണെന്നെരിക്കട്ടെ. ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളെക്കൂടിപരിഗണിച്ചാൽ ഇതു് വളരെ സങ്കീർണ്ണമാകും.

  • അപ്പർ കേസ്, ലോവർ കേസ് മാറ്റങ്ങൾ കണക്കിലെടുക്കരുതു്. Anand Chandran, ANAND Chandran, Anand CHANDRAN, anand chandran, ANAND CHANDRAN ഒക്കെ ഒന്നാണല്ലോ.
  • കുത്ത് കോമ ഒക്കെ വിടണം. Rama C, Rama C.
  • സ്പേസ് വെറുതെ വിടണം. Rama Chandran, Ramachandran ഇവ ഒന്നല്ലേ
  • സ്പെല്ലിങ്ങ് വ്യത്യാസങ്ങൾ. Pradeep, Pradip, Pradeeb, Pradeeb, Prathib, Pratheeb, Prathib, Prathib ഇതൊക്കെ വേറേ വേറെ ആളുകളാവാം, ഒരാളാവാം
  • First name, Last name, Middle name പേരുകൾ നമുക്ക് വളരെ ആശയക്കുഴപ്പമുള്ളവയാണു്. പ്രേതേകിച്ചും ദക്ഷിണേന്ത്യൻ പേരുകളിൽ. M Sudhakaran, Sudhakaran M, Sudhakaran Manoharan ഒക്കെ ഒരാളാവാമല്ലോ.
  • വേറുതേ ഒരു സ്പേസ് അധികമായതുകൊണ്ട് പേരു മാച്ച് ആവാതെ ആളുകളെ ഓഫീസുകൾ കേറിയിറക്കാനും ഈ അൽഗോരിതങ്ങളെക്കൊണ്ടു സാധിക്കും എന്നും ഓർക്കാം.

ഇംഗ്ലീഷിൽ ഇത്തരം അൽഗോരിതങ്ങളൊക്കെ ഉണ്ടു്. Soundex, MetaphoneNew York State Identification and Intelligence System ഒക്കെ ഉദാഹരണങ്ങൾ. നമ്മുടെ പേരുകളുടെ പ്രത്യേകതകൾ കൂടി പരിഗണിച്ചു് അതുപോലൊരു അൽഗോരിതം നമുക്കും വേണ്ടേ?

ഇംഗ്ലീഷിൽ മാത്രം പോരാ, ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിലും വേണ്ടേ? നേരത്തെപ്പറഞ്ഞ Soundex അൽഗോരിതത്തിനെപ്പോലെയൊന്നു് ഇന്ത്യൻ ഭാഷകൾക്കു വേണ്ടി ഇൻഡിക് സൌണ്ടെക്സ് എന്ന പേരിൽ തയ്യാറാക്കിയിരുന്നു. വിവിധ ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിലെഴുതിയാലും പരസ്പരം ഒത്തുനോക്കാൻ അതിനു കഴിയും. ഉദാഹരണത്തിനു് സന്തോഷ്, सन्तोष എന്നിവ ഒരേ പേരാണെന്നു പറയുന്ന വിധത്തിൽ.

ഇമോജികളും ചില്ലക്ഷരങ്ങളും തമ്മിലെന്തു്?

ഈയിടെ XKCD യിൽ വന്ന ഒരു തമാശയാണു് മുകളിൽ കൊടുത്തിരിക്കുന്നതു്. ഇമോജികളെ പരിചയമുള്ളവർക്കു കാര്യം പിടികിട്ടിക്കാണും. എന്തെങ്കിലും ആശയം പ്രകടിപ്പിക്കാനുള്ള ചെറുചിത്രങ്ങളെയും സ്മൈലികളെയുമാണു് ഇമോജികൾ എന്നുവിളിക്കുന്നതു്. ചാറ്റു ചെയ്യുമ്പോഴൊക്കെ നമ്മൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ചിരിക്കുന്നതും സങ്കടഭാവത്തിലുള്ളതും നാക്കുനീട്ടുന്നതുമായ ചെറുചിത്രങ്ങളുടെ നിര ഇന്നു് വളർന്നു് ആയിരക്കണക്കിനായിട്ടുണ്ട്. ചിത്രങ്ങൾക്കു പകരം അവയെ അക്ഷരങ്ങളെന്നപോലെ കണക്കാക്കാൻ യുണിക്കോഡ് ഇപ്പോൾ ഇവയെ എൻകോഡ് ചെയ്യുന്നുണ്ടു്. ഉദാഹരണത്തിനു് 😀 എന്ന സ്മൈലിക്ക് U+1F60x എന്ന കോഡ്പോയിന്റാണുള്ളതു്. അടുപോലെ 👨 പുരുഷൻ, 👩 സ്ത്രീ എന്നിവയൊക്കെ പ്രത്യേക കോഡ് പോയിന്റുകളുള്ള ഇമോജികളാണു്.

ഇമോജികൾ അക്ഷരങ്ങളെപ്പോലെയായാൽ അവ ചേർന്നു് കൂട്ടക്ഷരങ്ങളുണ്ടാവുമോ? 😀

ഇമോജികളെ കൂട്ടിയിണക്കി പുതിയ അർത്ഥമുള്ള ഇമോജികൾ ഉണ്ടാക്കാനുള്ള സംവിധാനം യുണിക്കോഡ് ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ടു്. 👪 എന്ന ഇമോജി കുടുംബത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അച്ഛൻ, അമ്മ, മക്കൾ എന്നിവരടങ്ങിയ കുടുംബം. ഇതുപക്ഷേ അച്ഛൻ അമ്മ, മകൻ, മകൾ എന്നിവ കൂട്ടിച്ചേർത്തും ഉണ്ടാക്കാം. 👨‍👩‍👧‍👦  എന്ന ഇമോജി അങ്ങനെ 👨‍ + 👩‍ + 👧‍ + 👦 എന്നീ ഇമോജികൾ കൂട്ടിയുണ്ടാക്കിയതാണു്. വെറുതെ അടുപ്പിച്ചെഴുതിയതല്ല, നമ്മൾ ക്ക  എന്നു് എഴുതാൻ ക കഴിഞ്ഞ ചന്ദ്രക്കലയിട്ട് അടുത്ത കയുമായി യോജിപ്പിക്കില്ലേ, അങ്ങനെ യോജിപ്പിക്കണം. അതായതു് U+1F468 U+200D U+1F469 U+200D U+1F466 എന്ന ശ്രേണി ഉപയോഗിക്കണം. ഇവിടെ കൂട്ടിയോജിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നതു് U+200D എന്ന അക്ഷരമാണു്.

എന്താണു് U+200D? Zero Width Joiner എന്ന ഒരു അദൃശ്യ അക്ഷരമാണതു്. അതിനു രൂപമില്ല, സ്വഭാവമേ ഉള്ളൂ. അതിനിരുവശവമുള്ള അക്ഷരങ്ങളെ കൂട്ടിയോജിപ്പിക്കുക എന്ന സ്വഭാവം. ഒരു ഫോണ്ടിനു് ഇങ്ങനെയുള്ള ഒരു ശ്രേണിവന്നാൽ പകരം ഒരു ഒറ്റ ഇമോജിയുടെ ചിത്രം വെയ്ക്കണം എന്നറിയാം. നമ്മുടെ ക + ് + ക എന്ന അക്ഷരശ്രേണിവന്നാൽ അതു് ക്ക എന്നാക്കണം മലയാളം ഫോണ്ടുകൾക്കറിയാമെന്നപോലെ.

ഇനിയിപ്പോൾ ഒരു ഇമോജി ഫോണ്ടിനകത്തു് അങ്ങനെ കൂട്ടിയോജിപ്പിക്കണമെന്ന നിയമമില്ലെങ്കിലോ, വെറുതെ വിട്ടാലും മതി, ‘കുടുംബം’ ഇമോജി ഒറ്റ ചിത്രമല്ലാതെ നാലുപേർ നിരന്നു നിൽക്കുന്ന ചിത്രമാവും. എങ്ങനെ? നമ്മുടെ പ്ന എന്ന കൂട്ടക്ഷരം പ്‌ന എന്ന രീതിയിൽ പിരിഞ്ഞുവന്നാലും നമുക്ക് പ്ന തന്നെയാണല്ലോ, അതുപോലെ.

അങ്ങനെ ഇമോജികളെ ഇഷ്ടാനുസരണം ചേർത്തു് വിചിത്രമായ ഇമോജികൾ ഉണ്ടാക്കുന്നതിനെപ്പറ്റിയാണു് മുകളിലെ XKCD തമാശ. പക്ഷേ അങ്ങനെ എല്ലാ ഇമോജികളെയും തോന്നിയപടി ചേർക്കാൻ പറ്റില്ല കെട്ടോ, യുണിക്കോഡ് പ്രത്യേകം നിർവചിക്കണം. ഇതുവരെ നിർവചിച്ചിരിക്കുന്നവയുടെ ചാർട്ട് യുണിക്കോഡ് പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ടു്. അതിപ്പോൾ, മലയാളത്തിലും ഞ യും പയും ചന്ദ്രക്കലയിട്ടാലും കൂട്ടക്ഷരമുണ്ടാക്കില്ലല്ലോ, ചില അക്ഷരങ്ങൾ ചില ക്രമത്തിൽ ചേർന്നാലല്ലേ കൂട്ടക്ഷരമുണ്ടാക്കൂ.

നേരത്തെപറഞ്ഞ ZWJ യെ എവിടെയോ കണ്ട പരിചയമുണ്ടോ? 😀

മലയാളത്തിലെ ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ എങ്ങനെയാണെഴുതുന്നതു്? ൻ എന്ന ചില്ലക്ഷരത്തിനു് U+0D7B എന്ന കോഡ്പോയിന്റ് ഉണ്ടു്. ഒറ്റയ്ക്കൊരു കോഡ് പോയിന്റുള്ളതുകൊണ്ടു് ചില്ലക്ഷരം ൻ അറ്റോമിക് ആയി എൻകോഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്നും പറയാം. പക്ഷേ ഇങ്ങനെയുള്ള ഒരൊറ്റ കോഡ് പോയിന്റ് ചില്ലക്ഷരങ്ങൾക്കില്ലായിരുന്നു. സ്വരം ചേരാത്തു വ്യഞ്ജനം എന്ന അർത്ഥമാണല്ലോ ചില്ലക്ഷരങ്ങൾക്കുള്ളതു്. ൻ എന്നാൽ ന് എന്ന് സ്വരമൊന്നും ചേരാതെ ഉച്ചരിക്കുന്നു. അവൻ എന്ന വാക്ക് ഉദാഹരണം. ൻ എന്നെഴുതാൻ യൂനിക്കോഡ് 5.1 പതിപ്പിനുമുമ്പു വരെ ന + ്  + ZWJ എന്ന ശ്രേണിയാണു് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതു്. പിന്നീടു് അറ്റോമിക് കോഡ് പോയിന്റ് വന്നപ്പോൾ അതുപയോഗിച്ചും എഴുതിത്തുടങ്ങി. ZWJ യ്ക്കിവിടെ നേരത്തെ പറഞ്ഞ അദൃശ്യരൂപം തന്നെയാണ്. ന് എന്നതിനെ മോഡിഫൈ ചെയ്യുന്ന സ്വഭാവമാണു് ഈ സന്ദർഭത്തിലുള്ളതു്. ന് എന്നതിന്റെ ദൃശ്യരൂപം മാറ്റുക എന്ന സ്വഭാവം. അർത്ഥത്തിൽ മാറ്റം വരുത്തുന്നില്ല, ദൃശ്യത്തിൽ മാത്രം. നൻമ, നന്മ എന്നീ വാക്കുകളിൽ മയുടെ മുമ്പിലത്തെ ൻന്റെ ഉച്ചാരണം ഒന്നു തന്നെയാണല്ലോ. ഈ രണ്ടുവാക്കുകളും ഒന്നുതന്നെയാണെന്നും ZWJ എന്ന അദൃശ്യാക്ഷരംകൊണ്ടു് രൂപത്തിൽ മാത്രം വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്നും ഉദ്ദേശിക്കുന്നു.

ZWJ യുടെ നിർവചനമനുസരിച്ചു് ഡാറ്റാപ്രൊസസ്സിങ്ങിൽ വേണമെങ്കിൽ അവയെ അവഗണിയ്ക്കാം എന്നാണ് – ignorable character. ഇമോജികളുടെ കാര്യം പറയുമ്പോഴും ഇവ വേണമെങ്കിൽ ഒഴിവാക്കി കാണിക്കാം എന്നാണല്ലോ പറഞ്ഞതു്.

“When not available, the ZWJ characters are ignored and a fallback sequence of separate emoji is displayed. Thus an emoji zwj sequence should only be supported where the fallback sequence would also make sense to a viewer.”

ഇതുപോലെത്തന്നെയാണു് മലയാളത്തിലെ ZWJ യുടെ ഉപയോഗവും അർത്ഥവ്യത്യാസം ഉണ്ടാക്കാത്ത വാക്കുകളിൽ ദൃശ്യരൂപത്തിനു മാറ്റം വരുത്താൻ മാത്രം ZWJ ഉപയോഗിക്കാമെന്നായിരുന്നു പൊതുവിലുള്ള മനസ്സിലാക്കാൽ.

മലയാളത്തിലെ ചില്ലുകൾ – യുണിക്കോഡ് എൻകോഡ് ചെയ്തതു്

മലയാളത്തിൽ പക്ഷേ കാര്യങ്ങൾ അത്ര എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. ഇങ്ങനെ ZWJ കൊണ്ട് ദൃശ്യരൂപത്തിനു മാറ്റം ഉണ്ടാക്കണമെന്ന നിർദ്ദേശം അനുസരിക്കാത്ത ബഗ്ഗുകളുള്ള അപ്ലിക്കേഷനുകളുണ്ടായിരുന്നു. ഉദാഹരണം ഫയർഫോക്സിന്റെ ആദ്യപതിപ്പുകൾ. “അവൻ കൊടുത്തു” എന്ന വാക്യം “അവന് കൊടുത്തു” എന്ന രീതിയിൽ തെറ്റിക്കാണിച്ചാൽ തെറ്റിപ്പോകില്ലേ? ഈ ചോദ്യം ചോദിച്ചാൽ അത്യാവശ്യം ഭാഷാവബോധമുള്ളവർ സംവൃതോകാരം ഉപയോഗിക്കാത്തതിന്റെ പ്രശ്നങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കും. “അവന് കൊടുത്തു” എന്നതു് “അവനു് കൊടുത്തു” എന്നു് മീത്തൽ മാത്രമല്ലാതെ സംവൃതോകാരം ഉ ചിഹ്നം കൂട്ടി എഴുതിയാൽ ഈ ആശയക്കുഴപ്പം വരില്ലയെന്നു്.

എന്തായാലും ചില്ലക്ഷരങ്ങളെ ഇങ്ങനെ ZWJ ചേർത്തെഴുതാതെ സ്വന്തമായി കോഡ് പോയിന്റ് കൊടുത്തു് അറ്റോമിക് ആയി നിർവചിക്കണമെന്ന വാദം യുണിക്കോഡ് അംഗീകരിക്കുകയാണുണ്ടായതു്. അതാണു് ഇന്നത്തെ ചില്ലുകളുടെ അംഗീകൃത/റെക്കമെന്റഡ് രീതി. എന്നാൽ ZWJ ചേർത്തെഴുതിയ ചില്ലുകൾ വ്യാപകമായി അപ്പോഴേക്കും മലയാളത്തിൽ വന്നിരുന്നതിനാൽ അപ്ലിക്കേഷനുകൾ അവയെ ചില്ലുകൾക്കു തുല്യമായി പരിഗണിക്കണമെന്ന നിർദേശവും ഉണ്ടു്.

കൌതുകകരമായ ഒരു കാര്യം, ഈ ചില്ലക്ഷരവിവാദമൊക്കെ നടക്കുമ്പോൾ ZWJ യ്ക്ക് ഇത്ര പ്രശസ്തിയൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. മലയാളം, സിംഹള, അറബിക്ക് എന്നീ ഭാഷകളിലെ കുഴപ്പം പിടിച്ച, ആർക്കും മനസ്സിലാക്കാൻ പെട്ടെന്നു കഴിയാത്ത, അക്ഷരമാലയിലേക്കു് കടന്നുകയറിയ ഒരു അന്യാക്ഷരം ആയിരുന്നു അന്നതു്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അപ്പ്ലിക്കേഷനുകളൊന്നും ഇവ നേരാംവണ്ണം പ്രൊസസ്സ് ചെയ്യില്ല, നമുക്ക് ചില്ലുകൾക്ക് പ്രത്യേകം കോഡ് പോയിന്റ് വേണമെന്നൊക്കെ വാദമുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷേ വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ zwj യെ നമ്മൾ കൂടുതൽ കൂടുതലിടങ്ങളിൽ കാണുകയാണു്.

കൂടുതൽ വായനക്ക്:

സാങ്കേതികവിദ്യാഭ്യാസം : പരീക്ഷകളിങ്ങനെ മതിയോ?


കേരള സാങ്കേതിക സര്‍വ്വകലാശാലയുടെ ഒന്നും മൂന്നും സെമസ്റ്ററുകളിലെ പരീക്ഷകള്‍ ഒരുപാട് കോലാഹലങ്ങള്‍ക്കു ശേഷം തുടങ്ങിക്കഴിഞ്ഞു. മൂല്യനിര്‍ണ്ണയശാലകളും സജീവമായിരിക്കുന്നു. ചോദ്യപ്പേപ്പറുകളും അവയുടെ നിലവാരവും മൂല്യനിര്‍ണ്ണയരീതിയും ഒക്കെയാണ്  ഞങ്ങള്‍ അദ്ധ്യാപകര്‍ക്കിടയിലിപ്പോള്‍ ചൂടുള്ള ചര്‍ച്ച. ‘പോര്‍ഷന്‍ തീര്‍ത്താല്‍’ തീരുന്ന പണിയേ തനിക്കുളുവെന്നു കരുതിയിരുന്നവരായിരുന്നു മിക്കവരും. “ഒക്കെ ഞാന്‍ പഠിപ്പിച്ചതാ, അവര് പഠിച്ചിരുന്നെങ്കില്‍ ജയിച്ചേനെ” അല്ലെങ്കില്‍ “നമ്മളെയൊക്കെ ക്ലാസ്സില്‍ പഠിപ്പിച്ചിട്ടാണോ, കാര്യങ്ങളൊക്കെ തനിയേ കണ്ടുപിടിച്ചു പഠിക്കാനുള്ള മടികൊണ്ടാ ഇപ്പോഴത്തെ കുട്ടികളൊക്കെ പരീക്ഷയില്‍ തോല്‍ക്കുന്നേ” എന്നുമൊക്കെയുള്ള മാസ്സ് ഡയലോഗടിയ്ക്കാന്‍ അദ്ധ്യാപകർക്കൊന്നും പണ്ടത്തെയെന്നപോലെ ഇപ്പോഴും ഒരു മടിയുമില്ല. വ്യക്തിപരമായ നിരീക്ഷണങ്ങള്‍ നിന്നുള്ള സാമാന്യവല്‍ക്കരണത്തില്‍ തെറ്റുകളുണ്ടന്നു തോന്നിയാല്‍ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുക, തിരുത്താം  🙂

തനിയ്ക്ക് ആഴത്തില്‍ ബോധ്യമുള്ള ഒരു കാര്യം മാത്രമേ മറ്റൊരാള്‍ക്കു ബോധിയ്ക്കും വിധം പറഞ്ഞു കൊടുക്കാന്‍ ആര്‍ക്കായാലും പറ്റൂ.  അവര്‍ക്കേ ക്ലാസ്സ്മുറിയില്‍ പഠിതാവില്‍ നിന്നും തിരിച്ചു ചോദ്യങ്ങള്‍ ഉണ്ടാകുമ്പോള്‍ കൂടുതല്‍ ആഴത്തിലേയ്ക്കിറങ്ങി പാഠഭാഗം ഇനിയും ആസ്വാദ്യകരമാക്കുവാന്‍ സാധിക്കൂ, ചുറ്റുമുള്ളലോകത്തെ അതിലേയ്ക്ക് ബന്ധിപ്പിയ്ക്കുവാനാകൂ. അങ്ങനെയൊരു ക്ലാസ്സിലിരുന്ന വിദ്യാര്‍ത്ഥിക്കേ അതുനുമപ്പുറമെന്തുണ്ടെന്ന് ക്ലാസ്സിനു പുറത്തന്വേഷിക്കുവാന്‍ സാധിക്കൂ. അപ്പൊഴേ പഠിച്ചതുകൊണ്ടു തന്റെ പരിസരത്തെ എങ്ങനെ മെച്ചപ്പെടുത്താമെന്ന് അദ്ധ്യാപകര്‍ക്കും സഹപാഠികള്‍ക്കുമൊപ്പം ചര്‍ച്ച ചെയ്യാനും പ്രാവര്‍ത്തികമാക്കാനും ഉള്ള ശ്രമങ്ങളൊകെ ഉണ്ടാകൂ. ഇതൊക്കെ സാധിച്ചില്ലെങ്കില്‍ ഒരു സാങ്കേതിക കലാലയം കൊണ്ട് എന്താണ് പ്രയോജനം?

ഇനി ഇങ്ങനെയൊക്കെയൊരു ആദര്‍ശാത്മക ക്ലാസ്സ്മുറി കേരളത്തില്‍ ഉണ്ടെങ്കില്‍ തന്നെ അവിടെയുള്ള ‘മിടുക്കരായ’ വിദ്യാര്‍ത്ഥികളെ അമ്പേ പരാജയപ്പെടുത്തുന്ന മട്ടിലായിരുന്നു ഞാന്‍ കണ്ടിടത്തോളം* ചോദ്യപ്പേപ്പറുകളും മൂല്യനിര്‍ണ്ണയവുമൊക്കെ. സിലബസ് എന്നു പറയുന്നത് പലപ്പോഴും ഒരു സൂചന മാത്രമാണ്. അതിനെ വ്യാഖ്യാനിച്ച് ക്ലാസ്സ്പഠനത്തില്‍ എന്തൊക്കെ ഉള്‍പ്പെടുത്തണമെന്നത് അതത് വിഷയം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന അദ്ധ്യാപകരുടെ വിവേചനാധികാരത്തില്‍ പെടുന്നതാണ്. പാഠഭാഗത്തേക്കുറിച്ചു വ്യക്തമായ ധാരണ അദ്ധ്യാപകര്‍ക്കില്ലെങ്കില്‍ ഇതിനെ സ്വാധീനിക്കുന്നത് മുന്‍കാലങ്ങളിലെ ചോദ്യപ്പേപ്പറുകളുമായിരിയ്ക്കും. അദ്ധ്യാപരെത്ര മിടുക്കരായാലും അവര്‍ പഠിപ്പിച്ചതു കൊണ്ട് പരീക്ഷയില്‍ മാര്‍ക്കു കിട്ടുന്നില്ലെങ്കില്‍ ആ അദ്ധ്യാപനത്തിന് ഇവിടെ ആരും വില കൊടുക്കുകയുമില്ലല്ലോ!! അപ്പോള്‍ പരീക്ഷാ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരമെഴുതാന്‍ പാകത്തിലാവണം അദ്ധ്യാപനം എന്ന നിലയിലേയ്ക്ക് കാര്യങ്ങള്‍ മാറുകയും ചെയ്യും. അതു തന്നെയാണ് സംഭവിച്ചിട്ടുള്ളതും.

ചോദ്യപ്പേപ്പറുകളാകട്ടേ സിലബസിലെ ഏതെങ്കിലുമൊക്കെ വാക്കുകള്‍ ചേര്‍ത്തെഴുതിയിട്ട് ‘വിശദീകരിക്കുക’, ‘നിര്‍വ്വചിക്കുക’ എന്നൊക്കെയാണെങ്കിലെ അവസ്ഥ ഒന്നാലോചിച്ചു നോക്കൂ. ഉദാഹരണത്തിനു്, “ജൈവലോകം – വിശദീകരിയ്ക്കുക” എന്നൊരു ചോദ്യമുണ്ടെങ്കില്‍ യഥാര്‍ത്ഥത്തില്‍ അതിന്റെ സ്കോപ്പ് എത്രയോ വലുതാണ്. ജൈവലോകത്തെ പരസ്പരബന്ധവും ആഹാരശൃംഖലയും അതിലെ കണ്ണികള്‍ മുറിഞ്ഞാല്‍ എന്തുണ്ടാവുമെന്നും അതില്‍ പരിണാമത്തിന്റെ പങ്കും ഒക്കെ അറിയാവുന്നയാള്‍ അതൊക്കെ വിശദമാക്കിയാല്‍ ഒരു പുസ്തകത്തിനുള്ള വകുപ്പുണ്ട്. ആ ചോദ്യത്തിന്റെ ഉത്തരത്തിലെന്തൊക്കെ ഉള്‍ക്കൊള്ളിക്കണമെന്ന് ചോദ്യകര്‍ത്താവിന് യാതൊരു ധാരണയുമില്ലായെന്നു തോന്നും വിധമുള്ള  ഒരു സ്കോറാകും അതിനുണ്ടാവുക. പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന ഉത്തരത്തിന്റെ ആഴവും പരപ്പുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമുണ്ടാവില്ല ആ ചോദ്യത്തിന്റെ സ്കോറിന്. ‘ജൈവലോകത്തേക്കുറിച്ച് വിശദീകരിച്ചാല്‍ അഞ്ചു മാര്‍ക്കു നല്‍ക്കുക’ എന്ന മട്ടിലൊരു ഉത്തര സൂചികയും കൂടിയായാല്‍ കാര്യങ്ങള്‍ കൈവിട്ട്പോകാന്‍പിന്നെയൊന്നും വേണ്ട . പിന്നെ മൂല്യ നിര്‍ണ്ണയം തോന്നുംപടിയാകും. എന്തെഴുതിയാലും മാര്‍ക്കു കൊടുക്കാത്തവരും എന്തെങ്കിലുമൊക്കെ എഴുതിയാല്‍ മാര്‍ക്കു കൊടുക്കുന്നവരും മൂല്യനിര്‍ണ്ണയത്തിനുണ്ടാകും. ചുരുക്കിപ്പറഞ്ഞാല്‍ ക്ലാസ്സ് മുറിയില്‍ ആര്‍ജ്ജിക്കേണ്ട നൈപുണികളും പരീക്ഷയും മൂല്യനിര്‍ണ്ണയവും പരസ്പരബന്ധമില്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്ന കാഴ്ചയാണ് നടന്നുകൊണ്ടിരുന്നത്. സാഹചര്യങ്ങള്‍ക്കനുസരിച്ച് വിശകലനശേഷി ഉപയോഗിക്കേണ്ടുന്ന ചോദ്യങ്ങളാവും കാര്യകാരണബന്ധങ്ങള്‍ കൃത്യമായി മനസ്സിലുറച്ചോ എന്ന് പരീക്ഷിച്ചറിയാന്‍ വേണ്ടത്. ഇത്തരം ചോദ്യങ്ങള്‍ വളരെ അപൂര്‍വ്വമായി മാത്രമേ എഞ്ചിനീയറിങ്ങ് പഠനകാലത്തും അദ്ധ്യാപന കാലത്തും കണ്ടിട്ടുള്ളൂ. കൂട്ടത്തില്‍ പറയട്ടേ, സ്കൂള്‍ തലം വരെ അതിസൂക്ഷ്മമായി അപഗ്രഥന ശേഷി അളക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങള്‍ ധാരാളമായി കണ്ടു ശീലിച്ച്  പ്രവേശനപ്പരീക്ഷയൊക്കെ കടന്നു വരുന്ന വിദ്യാര്‍ത്ഥികളോടാണിമ്മാതിരി ചോദ്യങ്ങള്‍ ചോദിക്കുന്നത്. (പ്രവേശനപ്പരീക്ഷയുടെ കടമ്പയൊക്കെ കേരളത്തിലെ സ്വാശ്രയ എഞ്ചിനീയറിങ്ങ് രംഗത്തൊരു വിഷയമാണോ എന്നതിലേയ്ക്ക്  ഇപ്പോള്‍ കടക്കുന്നില്ല)

ഒരു സാങ്കല്പിക ചോദ്യമാണ് മുകളിൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. പക്ഷേ യാഥാർത്ഥ്യം ഇതിനേക്കാൾ കഷ്ടമാണ്. കാലിക്കറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ‘Information Theory and Coding’ എന്ന വിഷയത്തിന്റെ ചോദ്യപ്പേപ്പറിൽ നിന്നാണ് ഈ ചിത്രം.


സിലബസിൽ നിന്നുള്ള കുറച്ചു വാക്കുകളും ഒപ്പം Explain എന്നൊരു കൂട്ടിച്ചേർപ്പും. ഏതാണ്ട് നൂറോളം പേജുകളിലായിട്ടേ ഇതൊക്കെ ശരിയ്ക്ക് വിവരിക്കാനാവൂ.  ഗണിതപരമായി വളരെ മനോഹരമായ ഒരു വിഷയത്തോടാണ് ഇതു ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.   പഠിച്ചവരോടും ഉത്തരമെഴുതുന്നവരോടും തീർത്തും ഉത്തരവാദിത്തരഹിതമായ ഒരു പെരുമാറ്റമായിട്ടേ ഇത്തരം ചോദ്യങ്ങളെ കാണാനാവൂ.

ഇതിനു സമാനമായി മറ്റൊരു ചോദ്യപ്പേപ്പർ. Computer Organization and Design എന്ന വിഷയത്തിന്റെയാണ്.

Explain, Discuss, What do you mean by എന്നൊക്കെ മാറിമാറിച്ചേർത്തെഴുതിയാൽ പരീക്ഷാചോദ്യങ്ങൾ തയ്യാറാക്കാമെന്നു കരുതുന്നവരെയാണോ ചോദ്യപ്പേപ്പർ തയ്യാറാക്കാൻ ഏൽപ്പിക്കുന്നത്?

ഈ സര്‍വ്വകലാശാലാ പരീക്ഷയ്ക്ക് പറ്റുന്ന രീതിയില്‍ വിദ്യാര്‍ത്ഥികളെ സജ്ജരാക്കാന്‍ എന്താണ് വേണ്ടത്? എന്തു ചോദ്യം കിട്ടിയാലും എന്തെങ്കിലുമൊക്കെ എഴുതാനുള്ള പരിശീലനം കൊടുക്കുക. പലവട്ടം ആവര്‍ത്തിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങളൊക്കെ അച്ചടിച്ച നോട്ടായി കൊടുക്കുന്ന സാങ്കേതികസ്ഥാപനങ്ങളൊക്കെയുണ്ടാവുന്നത് അങ്ങനെയാണ്. രണ്ടു ദിവസം മെനക്കെട്ടാല്‍ തരക്കേടില്ലാത്ത മാര്‍ക്കു വാങ്ങാന്‍ ഇങ്ങനെയൊരു നോട്ടുണ്ടെങ്കില്‍ മതിയാകും. അവിടെയൊക്കെ  പരീക്ഷാ റിസല്‍ട്ടും മെച്ചപ്പെടും. കാര്യവും കാരണവും ബോദ്ധ്യപെടുത്തി ക്ലാസ്സെടുക്കുന്ന അദ്ധ്യാപകര്‍ ഈ പരീക്ഷാമത്സരത്തില്‍ തോറ്റുപോകുന്നു. അവരുടെ വിദ്യാര്‍ത്ഥികള്‍ക്ക്  “ജൈവലോകത്തെ” നൂറുവിധത്തില്‍ അപഗ്രഥിയ്കാന്‍ അറിയുമായിരിയ്ക്കും, പക്ഷേ ഇങ്ങനെയൊരു ചോദ്യത്തിന് അതിലെന്തെഴുതണമെന്നറിയാതെ കുഴങ്ങും. അവരിലും പഴയ ചോദ്യപ്പേപ്പറൊകെ നോക്കി നോട്ടൊക്കെ തയ്യാറാക്കുന്ന വിദ്യാര്‍ത്ഥികള്‍ രക്ഷപ്പെടും. ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി GATE പോലുള്ള അഭിരുചി പരീക്ഷയിലേയ്കു വരുമ്പോഴാണ് ഇത്തരം ക്ലാസ്സ്‌റൂം കോച്ചിങ്ങ് വെറും വെള്ളത്തിൽ വരച്ച വരയായിരുന്നുവെന്ന് പലര്‍ക്കും ബോദ്ധ്യപ്പെടുക. ഇതു കടന്നു കൂടുവാനായി സ്പെഷ്യല്‍ കോച്ചിങ്ങ് സെന്ററുകള്‍ ഒക്കെ നമ്മുടെ നാട്ടില്‍ വേണ്ടി വരുന്നത് അത്തരം വിശകലനാത്മകമായ പഠനം കോളേജുകളില്‍ അധികം നടക്കാത്തതു കൊണ്ടാണ്.

എന്റെ തലമുറയിലെ അദ്ധ്യാപകരില്‍ ഭൂരിപക്ഷവും ഈ ഒരു സിസ്റ്റത്തിലൂടെ പഠനകാലം കഴിഞ്ഞു വന്നവരാണ്. അവരില്‍ നിന്നും അതുകൊണ്ടാണ്  ആദ്യഖണ്ഡികയില്‍ പറഞ്ഞ തരത്തിലുള്ള അഭിപ്രായങ്ങള്‍ ഉണ്ടാകുന്നത്. സിലബസ്സിലുള്ള വാക്കുകളൊക്കെ ക്ലാസ്സില്‍ സൂചിപ്പിച്ച് ചിലതിനേക്കുറിച്ചുള്ള പുസ്തകത്തിലൊക്കെ ലഭ്യമായ പരിശീലന ചോദ്യങ്ങളും കൊടുത്തുകഴിഞ്ഞാല്‍ തന്റെ കര്‍ത്തവ്യം പൂര്‍ണ്ണമായി എന്ന തോന്നലവര്‍ക്കുണ്ടാവുക സ്വാഭാവികമാണ്. അവരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം പരീക്ഷയ്ക്കു വേണ്ടി ബാക്കിയൊക്കെ സ്വയം സജ്ജരാകേണ്ടത് വിദ്യാര്‍ത്ഥികളുടെ പണിയാണ്. ആദര്‍ശാത്മകമായ ക്ലാസ്സ്മുറിയിലെ വിദ്യാര്‍ത്ഥിക്കും കാര്യങ്ങളറിയുമെങ്കിലും പരീക്ഷയ്ക്കു തയ്യാറെടുക്കല്‍ സ്വന്തം പണിതന്നെ. ചുരുക്കി പറഞ്ഞാല്‍ ഈ രണ്ടു വിഭിന്നധ്രുവങ്ങളില്‍ നില്‍ക്കുന്ന ക്ലാസ്സിലെ വിദ്യാര്‍ത്ഥികളും മേല്‍പ്പറഞ്ഞ പരീക്ഷാ സമ്പ്രദായത്തില്‍ ഒരുപോലെയാണ്.  മാര്‍ക്കിന്റെ കാര്യത്തില്‍ പലപ്പോഴും ഇവരേക്കാള്‍ മറ്റൊരു വിഭാഗം (ചിട്ടയായി നോട്ടൊക്കെ കൊടുത്തുവിടുന്ന – അതിലപ്പുറം ഒന്നും നടക്കാത്ത )  സ്ഥാപനങ്ങളിലെ വിദ്യാര്‍ത്ഥികള്‍ ശോഭിയ്ക്കുകയും ചെയ്യും.

മൂല്യനിര്‍ണ്ണയോപാധികളെപ്പറ്റി ശാസ്ത്രീയമായി പഠിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും സാമാന്യബോധം കൊണ്ടു മനസ്സിലാക്കുന്നത് ലളിതമായത്, അടിസ്ഥാന ജ്ഞാനം പരിശോധിക്കുന്നത്, പ്രായോഗികജ്ഞാനം പരിശോധിക്കുന്നത്, സങ്കീര്‍ണ്ണമായത് എന്നിങ്ങനെയൊക്കെയായി ചോദ്യങ്ങളെ തരം തിരിച്ച് നിശ്ചിത ശതമാനം മാര്‍ക്ക് ഓരോ വിഭാഗത്തിനും മാറ്റിവെച്ച്  സന്തുലിതമായ ഒന്നാവണം ചോദ്യപ്പേപ്പറെന്നാണ്. ഒരു വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് സാമാന്യമായ ഒരു ബോധവും അതെന്തിനു പഠിയ്ക്കുന്നു എന്ന അറിവും ഉള്ള വിദ്യാര്‍ത്ഥികള്‍ക്ക് തോല്‍ക്കേണ്ടി വരുന്ന ഒന്നാവരുത് പരീക്ഷ. പക്ഷേ ആഴത്തിലുള്ള അപഗ്രഥനം സാധ്യമാകുന്ന വിദ്യാര്‍ത്ഥികള്‍ക്ക് മാത്രമാവണം ഉയര്‍ന്ന സ്കോറിനുള്ള അവസരം.

പറഞ്ഞു വന്നത് പരീക്ഷയിലെ മാര്‍ക്കിന് നിലവിലുള്ള നിലയും വിലയുമൊന്നും കുറയാന്‍ പോകുന്നില്ല. പരീക്ഷാഫലം തന്നെയാവും സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വിപണിമൂല്യത്തേയും നിര്‍ണ്ണയിക്കുക. കേരളത്തിലെ സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങളൊക്കെ ഒരു സാങ്കേതിക സര്‍വ്വകലാശായുടെ കീഴില്‍ വന്നതോടെ എല്ലാ സ്ഥാപനങ്ങളേയും ഒന്നിച്ചു വിലയിരുത്താന്‍ പറ്റുന്ന ഒറ്റ അളവുകോലായി യൂണിവേഴ്സിറ്റി പരീക്ഷകള്‍ മാറി. അപ്പോള്‍ പരീക്ഷകള്‍ അഭിരുചിയും അറിവും അതിന്റെ ആഴവും പരപ്പുമൊക്കെ അളക്കാനുതകുന്ന വിധത്തില്‍ തയ്യാറാക്കിയാല്‍ ആ മാര്‍ക്കിന് തീര്‍ച്ചയായും വിലയുണ്ടാകും. സാങ്കേതിക പഠനം അതിന്റെ ലക്ഷ്യം നിറവേറ്റുന്നുവെന്നുറപ്പു വരുത്താന്‍ പരീക്ഷയ്ക്കു കുറേയൊക്കെ സാധിക്കുകയും ചെയ്യും.

ഇപ്പോൾ  കേരള സാങ്കേതികസർവകലാശാലയുടെ പരീക്ഷകൾ നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണല്ലോ.  മൂന്നാം സെമെസ്റ്റർ പരീക്ഷകളിൽ പാഠഭാഗം ആഴത്തിൽ അറിഞ്ഞവർക്കല്ലാതെ ഉത്തരങ്ങളൊന്നുമേ എഴുതാനാവാത്ത വിധം ചോദ്യങ്ങളാണ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് വിഭാഗം വിഷയങ്ങൾക്കുണ്ടായിരുന്നത്. ഫലത്തിൽ മുഴുവനറിഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ ഒന്നുമറിയില്ല എന്ന ഒരു ലേബലിങ്ങാവും മാർക്കിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നോക്കിയാൽ കാണാനാകുക. അറിവിനും അത് പ്രയോഗിക്കാനുള്ള കഴിവിനും ആനുപാതികമാവില്ല നേടുന്ന സ്കോർ. എഞ്ചിനീയറിങ്ങ് അഭിരുചിയോടെയല്ലാതെയും ഈ ബിരുദകോഴ്സിനു ചേരുന്ന അനവധി വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവിടെയുണ്ട്. അവരെയൊക്കെയങ്ങ് തോൽപ്പിച്ചുകളഞ്ഞ് ശുദ്ധികലശം നടത്തേണ്ടതൊന്നുമില്ല. ഏതെങ്കിലും ഒരു ബിരുദകോഴ്സ് പൂർത്തിയാക്കുക എന്ന ഉദ്ദേശത്തോടെ എത്തിച്ചേരുന്ന ശരാശരിക്കാരും, ശരാശരി മാർക്കോടെ പരീക്ഷകൾ കടന്നുകൂടെട്ടേ. അതുകൊണ്ട് വലിയ ദോഷമൊന്നും വരാനില്ല. ബിരുദസമ്പാദനത്തിനു ശേഷം തങ്ങൾക്ക് എത്തിച്ചേരാൻ പറ്റുന്നിടതേയ്ക്ക് അവർ എത്തിക്കോട്ടേ.

പക്ഷേ ഒരു പുസ്തകത്തിന്റേയും റെഫറൻസിന്റേയും സഹായം കൂടാതെ നിർദ്ധരിക്കേണ്ട എഞ്ചിനീയറിങ്ങ് പ്രശ്നങ്ങളൊന്നും പ്രായോഗിക ജീവിതത്തിലുണ്ടാകാൻ പോകുന്നില്ല. ലഭ്യമായ വിഭവങ്ങളെല്ലാം ഉപയോഗിച്ച് എങ്ങനെ ഏറ്റവും സമർത്ഥമായി പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാം അല്ലെങ്കിൽ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താം എന്നിടത്താണ് സാങ്കേതിക വൈദഗ്ദ്ദ്ധ്യം തെളിയിക്കേണ്ടത്. ഒരു പുസ്തകത്തിൽ നിന്നും വെറുതേയങ്ങ് പകർത്തേണ്ടതല്ല, പകരം അതിലെ ഫാക്റ്റും ഒപ്പം സ്വന്തം സർഗ്ഗസാങ്കേതികബോധവും ചേർത്ത് ഉത്തരത്തിലെത്തേണ്ട  ചോദ്യങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ പരീക്ഷകൾക്ക് പുസ്തകങ്ങൾ ഒപ്പം കൂട്ടാമെന്നാവാം. ‘കോപ്പിയടി’ എന്ന സാദ്ധ്യത പോലും ഇതോടെ തള്ളിക്കളയാനാകണം. ഇത്തരം ചർച്ചകൾ ‘സ്വാശ്രയകോളേജുകൾ – കോപ്പിയടി’ വിവാദവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സാമൂഹമാദ്ധ്യമത്തിൽ ധാരാളമായി കാണുകയുണ്ടായി. അതു വളരെ ശരിയാണു താനും.

സാങ്കേതിക പഠനത്തിന്റെ അളവുകോല്‍ സെമസ്റ്ററവസാനമുള്ള എഴുത്തുപരീക്ഷ മാത്രമല്ല എന്ന് ഇതെഴുന്ന എനിയ്ക്ക് നല്ല ബോധ്യമുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് ക്ലാസ്സില്‍ തുടര്‍ച്ചയായി നടത്തുന്ന മൂല്യനിര്‍ണ്ണയവും ഇതോടൊപ്പം പ്രാധാന്യമര്‍ഹിക്കുന്നു. പക്ഷേ ആ ഇന്റേണല്‍ മാര്‍ക്ക് നിര്‍ണ്ണയിക്കുന്നതിനുള്ള മാനദണ്ഡം ക്ലാസ്സിലെ അസൈന്‍മെന്റ്, ഇന്റേണല്‍ പരീക്ഷകള്‍ ഒക്കെ ചേര്‍ന്നിട്ടാണ്. അസൈന്‍മെന്റുകള്‍ എന്ന നിലയില്‍ സിലബസിലെ ഏതെങ്കിലും ഒന്നോ രണ്ടോ ടോപ്പിക്കുകളെക്കുറിച്ചുള്ള ചെറുതോ വലുതോ ആയ കുറിപ്പുകള്‍ തയ്യാറാക്കുവാനാകും വിദ്യാര്‍ത്ഥികളോട് അദ്ധ്യാപകര്‍ ആവശ്യപ്പെടുക. ആദ്യം പൂര്‍ത്തിയാകുന്ന കുറച്ചുപേരുടെ കുറിപ്പുകളുടെ തനിപ്പകര്‍പ്പായ അറുപതോളം  ‘അസൈന്‍മെന്റുകള്‍’ക്ക് പ്രത്യേകിച്ചൊരു മാനദണ്ഡവുമില്ലാതെ അനുവദിച്ചിരിക്കുന്ന മാര്‍ക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുക എന്നതിലപ്പുറം അദ്ധ്യാപകര്‍ക്കു ഒന്നുമവിടെ ചെയ്യാനുണ്ടാകില്ല. ചുറ്റുപാടുകളില്‍ നിന്നും അധികവിവരം ശേഖരിയ്ക്കുവാനും ലഘുപ്രോജക്റ്റുകള്‍ചെയ്യുവാനുമൊക്കെ കരിക്കുലം വിഭാവനം ചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കിലും പഠിച്ചതേ പാടൂവെന്ന അവസ്ഥയിലാണ് കാര്യങ്ങള്‍.

അതിനു മാറ്റം വരണമെങ്കില്‍ തങ്ങള്‍ പഠിച്ചതിന്നും ശീലിച്ചതിനുമപ്പുറം എന്തൊക്കെ പാഠ്യോപാധികളും സാദ്ധ്യതകളുണ്ടെന്നതിനെക്കുറിച്ചു കേരളത്തിലങ്ങോളമിങ്ങോളമുള്ള എഞ്ചിനീയറിങ്ങ് അദ്ധ്യാപകര്‍ക്ക്  അറിവുപകരേണ്ടതുണ്ട്. കരിക്കുലം ചട്ടക്കൂട് എങ്ങനെയൊക്കെ സര്‍ഗ്ഗാത്മകമാക്കിയാലും അത് പ്രായോഗികതലത്തില്‍ എത്തണമെങ്കില്‍ അദ്ധ്യാപകരും അതിനു പാകത്തില്‍ പരിശീലിപ്പിക്കപ്പെടണം. അനുഭവപരിചയം കൊണ്ട് അല്ലെങ്കില്‍ മികച്ച ഉള്‍ക്കാഴ്ച്ചകൊണ്ട് ഓരോരോ വിഷയത്തിനും പറ്റിയ അദ്ധ്യാപന രീതികള്‍ സ്വായത്തമാക്കിയവര്‍ ഉണ്ടാകുമെങ്കിലും അതു പങ്കുവെയ്ക്കുവാനൊരു വേദി നമുക്കില്ല.

ഫാക്കല്‍ട്ടി ഡെവലപ്പ്മെന്റ് പ്രോഗ്രാം (FDP) പലപ്പോഴും കോളെജുകള്‍ മുന്‍കൈ എടുത്തു നടത്താറുണ്ട്. അവിടെ subject knowledge വികസിപ്പിക്കുക എന്നതിലുപരി ബോധനശാസ്ത്രം അധികം ചര്‍ച്ചയിലെത്താറില്ല. ഇതിനു സാങ്കേതിക സര്‍വ്വകലാശാല തന്നെ ഒരു സ്ഥിരം സംവിധാനം രൂപീകരിക്കുന്നത് ദീര്‍ഘകാലാടിസ്ഥാനത്തില്‍ വലിയ ഗുണം ചെയ്യും. അതു വഴി അദ്ധ്യാപക പരിശീലനം ഓരോ വെക്കേഷന്‍ കാലത്തും നടത്തണം. അദ്ധ്യാപനത്തിന്റെ രീതിശാസ്ത്രം മുതല്‍ ചോദ്യപ്പേപ്പര്‍ തയ്യാറാക്കുവാനുള്ള പരിശീലനം വരെ കൊടുക്കുകയും വേണം. ഇതൊന്നും മേല്‍ത്തട്ടില്‍ നിന്നും നിര്‍ബന്ധം ചെലുത്തി ചെയ്യിക്കേണ്ടതില്ല. പരിശിലനം ലഭിച്ച അദ്ധ്യാപകരുടെ വിദ്യാര്‍ത്ഥികളില്‍ നിന്നുള്ള പ്രതികരണം കൊണ്ടു തന്നെ ഇതിന്റെ ആവശ്യകത തിരിച്ചറിഞ്ഞ് വേണ്ടവര്‍ പരിശീലനത്തിനെത്തിക്കൊള്ളും. ഓരോ വിഷയങ്ങള്‍ക്കും ലഭ്യമായിട്ടുള്ള അദ്ധ്യാപനസഹായികളുടെയും പഠന വിഭവങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രീകൃതമായ വിഭവസമാഹരണം നടത്തി അതു സ്വതന്ത്രലൈസന്‍സില്‍ ലഭ്യമാക്കുകയും വേണം. ഇവയൊക്കെയുണ്ടെങ്കില്‍ തന്നെ ഒരു വിഷയം പുതിയതായി കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന അദ്ധ്യാപകര്‍ക്ക്  പോലും ‘സ്റ്റാര്‍ട്ടിങ്ങ് ട്രബിള്‍’ ഇല്ലാതെ സുഗമമായി അദ്ധ്യാപനം സാധ്യമാകും.

ക്ലാസ്സില്‍ നിന്നും തന്നെ വിഷയത്തിലുള്ള അടിസ്ഥാനം ഉറച്ചുകഴിഞ്ഞാല്‍ വിദ്യാര്‍ത്ഥികള്‍ക്ക്  നന്നായി തയ്യാറാക്കിയ ഒരു ചോദ്യപ്പേപ്പര്‍ നേരിടാന്‍ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാവുകയില്ല. എന്താണെന്നും എന്തിനാണെന്നുമറിയാത്ത ഒരു വിഷയം പാസ്സാകാനുള്ള നോട്ടുകളും  കുറുക്കുവഴിയും അന്വേഷിച്ചു സമയം കളയേണ്ടി വരില്ല അവര്‍ക്ക്. ഈ അധികസമയം മതിയാകും പഠിച്ച കാര്യങ്ങള്‍ പ്രായോഗികമായി ഉപയോഗിക്കുവാന്‍ ചുറ്റിലുമുള്ള അവസരങ്ങള്‍ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ചെറിയ പ്രോജക്റ്റുകള്‍ ചെയ്യുവാനും അതുവഴി പഠനകാലം സാര്‍ത്ഥകമാക്കുവാനും. ഇത്തരം പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളൊക്കെത്തന്നെ മതിയാകും ഇന്റേണല്‍ മൂല്യനിര്‍ണ്ണയത്തിന്. സ്വന്തമായി ഇതൊക്കെ ചെയ്ത ഒരു വ്യക്തിക്ക് സെമസ്റ്ററവസാനമുള്ള പരീക്ഷയൊന്നും ഒരു വെല്ലുവിയേ ആവുകയില്ല.

ഇപ്പറഞ്ഞതൊക്കെ യാഥാര്‍ഥ്യമാക്കുവാന്‍ പോന്ന വിഭവശേഷിയൊക്കെ തല്‍ക്കാലം സാങ്കേതികസര്‍വ്വകലാശാലയ്ക്കില്ലെങ്കിലും അദ്ധ്യാപകരുടെ കൂട്ടായ്മകളൊക്കെ മുന്‍കൈ എടുത്താലെങ്കിലും കുറച്ചു ചുവടുവെപ്പുകള്‍ നടത്താനാകുമെന്നു കരുതുന്നു.

*കേരള, കാലിക്കറ്റ് സര്‍വകലാശാലകളിലെ കഴിഞ്ഞ ഒരു പത്തു വര്‍ഷത്തിനിടയില്‍ കണ്ടിട്ടുള്ള ചോദ്യപ്പേപ്പറുകളെക്കുറിച്ചാണ്.

മഹാഭാരതപ്രഭാഷണപരമ്പര – സുനിൽ പി ഇളയിടം

ഡിസംബർ അവസാനവാരം പാലക്കാട് ജില്ലാ ലൈബ്രറിയുടെ ആഭിമുഖ്യത്തിൽ ശ്രീ സുനിൽ പി ഇളയിടം അഞ്ചു ദിവസം നീണ്ടുനിന്ന ‘മഹാഭാരതം: സാംസ്കാരിക ചരിത്രം’ എന്ന വിഷയത്തിലുളള പ്രഭാഷണപരമ്പര നടത്തുകയുണ്ടായി. പരിപാടിയിൽ നേരിട്ട് പങ്കെടുക്കാൻ സാധിച്ചില്ലെങ്കിലും പ്രഭാഷണത്തിന്റെ വീഡിയോ നല്ല നിലവാരത്തിൽ ഷാജി മുള്ളൂക്കാരൻ റെക്കോർഡ് ചെയ്തിരുന്നു. ഈ വീഡിയോകൾക്ക് വൻപ്രചാരമാണ് ലഭിച്ചതു്. ആദ്യഭാഗം കേട്ടുതുടങ്ങിയപ്പോഴേ മനസ്സിലായി, പന്ത്രണ്ട് മണിക്കൂറോളമുള്ള ഈ പ്രഭാഷണം തീർച്ചയായും കേട്ടിരിക്കേണ്ടതാണെന്ന്. ഒഴിവുസമയങ്ങളിലും യാത്രകൾക്കിടയിലുമൊക്കെയായി മുഴുവൻ കേട്ടുതീർത്തു.

മഹാഭാരതത്തിന്റെ ആധ്യാത്മമോ മതപരമോ ആയ വസ്തുതകളല്ല സുനിൽ പി ഇളയിടം വിശകലനം ചെയ്യുന്നതു്. ചരിത്രത്തിൽ മഹാഭാരതം വികസിച്ചു വന്ന നാൾവഴികൾ, ആ വികാസത്തെ സ്വാധീനിച്ച സാംസ്കാരിക, രാഷ്ട്രീയ ഘടകങ്ങൾ, തിരിച്ച് മഹാഭാരതം സ്വാധീനിച്ച ചരിത്രത്തിന്റെ വഴികൾ, മഹാഭാരതത്തിന്റെ പലപതിപ്പുകളും അതിന്റെ ക്രിട്ടിക്കൽ എഡിഷനും, ഗീതയുടെ ചരിത്ര പശ്ചാത്തലവും കാലഗണനയും എന്നിവയൊക്കെയാണ് പ്രഭാഷണത്തിൽ ചർച്ച ചെയ്യുന്നതു്. വിഷയത്തിനെപ്പറ്റിയും, വിഷയത്തിനു പുറത്ത് ബന്ധപ്പെട്ട കഥകളും സമകാലിക സംഭവങ്ങളും, രാഷ്ട്രീയവും ഒക്കെയായി പാണ്ഡിത്യം തുളുമ്പുന്ന തടവില്ലാത്ത കാവ്യാത്മകമായ പ്രഭാഷണം എന്തുകൊണ്ടും നല്ലൊരു വൈജ്ഞാനികാനുഭവമാണു് തന്നതു്. ചരിത്രത്തെപ്പറ്റിയും മഹാഭാരതത്തെപ്പറ്റിയുമുള്ള എന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിനെ ഈ പ്രഭാഷണം വല്ലാതെ മാറ്റിമറിച്ചു. വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് മതപരമോ ഐതിഹാസികപരമോ ആയും പിന്നീട് വെറും യുക്തിവാദപരമായും മാത്രം കണ്ടിരുന്ന മഹാഭാരതം, അതിനെല്ലാമപ്പുറത്തു് നമ്മുടെ ചരിത്രത്തിനെപ്പറ്റിയും സ്വത്വബോധത്തെപ്പറ്റിയും ദേശീയതയെപ്പറ്റിയുമൊക്കെ ആഴത്തിലുള്ള അറിവുകൾ തേടാനുള്ള മാർഗമായി ഇപ്പോഴാണു് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നതു്. പ്രഭാഷണത്തിൽ പരാമർശിക്കപ്പെട്ട വ്യക്തികൾ, സംഭവങ്ങൾ, കൃതികൾ എന്നിവയെപ്പറ്റി കൂടുതൽ വായിക്കാനുമാഗ്രഹിക്കുന്നു.

Detailed font reports using fontreport tool

Google i18n team developed a tool to create detailed report of fonts. The tool named fontreport, produces a multi page PDF with Unicode coverage of the font, what glyphs are in it, what Open Type features it supports, available ligatures, and glyph substitutions. Optionally the tool can also create plain text reports. The PDF is generated using TeX.

Manjari font report generated using fontreport tool

I found it very useful to create report for a dozen of fonts I maintain with Swathantha Malayalam Computing community. Sharing the reports it created:

Font reports(PDF):

  1. Rachana Regular
  2. Rachana Bold
  3. Meera
  4. Manjari Regular
  5. Manjari Bold
  6. Manjari Thin
  7. Dyuthi
  8. Chilanka
  9. Karumbi
  10. AnjaliOldLipi
  11. Keraleeyam
  12. Uroob

2016 ൽ വായിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ

വായിച്ചു തീർത്തതിനെക്കാൾ തീർക്കാതെ വായന നിർത്തിയ പുസ്തകങ്ങളായിരിക്കും 2016ൽ കൂടുതലും. ഉള്ളടക്കത്തിലെ താത്പര്യം കൊണ്ട് വായിക്കാനെടുത്തു് വായന ദുഷ്കരമായപ്പോഴോ പ്രതീക്ഷയ്ക്കൊത്ത് ഉള്ളടക്കമില്ലാത്തപ്പോഴോ പല നോൺ ഫിക്ഷൻ പുസ്തകങ്ങളും മാറ്റിവെച്ചു. 20 പുസ്തങ്ങളെങ്കിലും വായിക്കണമെന്നു കരുതിയെങ്കിലും അത്രയും പൂർത്തിയാക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അതേ സമയം പുസ്തങ്ങളുടെ ലോകത്തിനപ്പുറം ഇന്റർനെറ്റ്-സോഷ്യൽ മീഡിയാ വായനകൾക്ക് ഒട്ടും കുറവുണ്ടായില്ല. ഒന്നു രണ്ടു മിനിറ്റുകൊണ്ട് ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ വായിച്ചെടുക്കാവുന്ന കുറിപ്പുകളാണ് ഇന്റർനെറ്റ് വായനക്കാർക്കിഷ്ടം എന്നു തോന്നുന്നു. നീണ്ട കുറിപ്പുകൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ പ്രധാനഭാഗങ്ങൾ ബ്ലർബ് ആയി കൊടുത്ത് വേഗത്തിലുള്ള വായനയെ സഹായിച്ചില്ലെങ്കിൽ വായനക്കാർ വിട്ടുകളയും.

വായിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ താഴെക്കൊടുക്കുന്നു. ഈബുക്കുകളാണ് കൂടുതലും വായിച്ചതു്.
1. Elon Musk: Inventing the Future by Ashlee Vance
2. ബുക്‌സ്റ്റാള്‍ജിയ by P.K. Rajasekharan
3. Mr. Penumbra’s 24-Hour Bookstore by Robin Sloan
4. When Breath Becomes Air by Paul Kalanithi
5. Sapiens: A Brief History of Humankind by Yuval Noah Harari
6. The Vegetarian by Han Kang
7. Gujarat Files by Rana Ayyub
8. Stories of Your Life and Others by Ted Chiang
9. The Sceptical Patriot: Exploring the Truths Behind the Zero and Other Indian Glories by Sidin Vadukut
10. The Drunkard’s Walk: How Randomness Rules Our Lives by Leonard Mlodinow
11. കണ്ണ് സൂത്രം by Vinod Krishna
12. Homo Deus: A Brief History of Tomorrow by Yuval Noah Harari
13. What If?: Serious Scientific Answers to Absurd Hypothetical Questions by Randall Munroe
14. Feynman’s Rainbow: A Search for Beauty in Physics and in Life by Leonard Mlodinow
15. Bad Science by Ben Goldacre (some more pages remaining)
16. The Intelligence Paradox: Why the Intelligent Choice Isn’t Always the Smart One by Satoshi Kanazawa
17. Shady Characters: The Secret Life of Punctuation, Symbols & Other Typographical Marks by Keith Houston
18. Arms and the Man by George Bernard Shaw

Electronic Design and Automation Lab: Migration to Scilab

The third semester B.Tech Electronics and Communication Engineering programme of Kerala Technological University (KTU) has a lab course on electronic design and automation. The course aims to introduce the students to various electronic design and simulation tools like SPICE, MATLAB and HDL.


I had proposed the migration of the MATLAB section of this lab course to SCILAB, a popular open source alternative to MATLAB. The migration is now complete with support from FOSSEE . The source code of the experiments are now available here. A detailed lab manual will be made available soon.